U vindt uw foto op een website waar u nooit toestemming voor heeft gegeven. Geen credit, geen licentie, niets gevraagd. Uw eerste reactie is helder: u wilt die vergoeding. Maar dan leest u ergens dat een auteursrechtclaim bij ongeautoriseerd beeldgebruik door sommigen 'geldklopperij', 'trollerij' of zelfs 'oplichting' wordt genoemd. Het is verleidelijk om dan vanuit het perspectief van de schrikkende ontvanger te gaan kijken. Maar dat doet onrecht aan wat er werkelijk aan de hand is. Uw recht op vergoeding staat in het Nederlandse recht niet ter discussie, en het bedrag dat u vraagt is geen boete. Het is het tarief dat vooraf betaald had moeten worden.
De twijfel die veel fotografen kennen
De twijfel zit er vaak zo in. U hebt de inbreuk zwart op wit, u weet dat iemand uw foto zonder toestemming heeft gebruikt, maar online klinken stemmen die zeggen dat claimen overdreven is. De bezwaren zijn bekend:
- "Het gaat maar om een paar honderd euro, daar ga je toch niet moeilijk over doen?"
- "De gebruiker wist niet dat er auteursrecht op zat, een claim is dan opportunisme."
- "Er wordt vooral kleine ondernemers aangeschreven, dat voelt als vissen."
- "Fotografie is geen echt beroep, je mag blij zijn met de exposure."
Deze bezwaren leven niet alleen online. In de Kassa-uitzending van zaterdag 11 april 2026 kwam de discussie over auteursrechtclaims bij fotografen ook aan bod. Dit artikel is geen directe reactie op die ene uitzending; het behandelt de bezwaren zoals ze breed voorkomen.
Die gevoelens zijn herkenbaar. Ze verwarren alleen het hebben van kritiek met het hebben van gelijk. Het Nederlandse auteursrecht maakt geen onderscheid naar sympathie voor de inbreukmaker, en wie de wet erop naleest, komt niet uit op 'geldklopperij'. Hieronder loopt u langs de wet, de economische realiteit en de praktische overwegingen.
Wat dit artikel niet doet
Geen namen van critici, geen links naar blogs die de geldklopperij-frame herhalen. Wel de argumenten inhoudelijk beantwoorden, zodat u zelf kunt beoordelen of ze hout snijden.
Fotografie is een vak, geen liefdadigheid
Een goede, professionele foto maken is werk. Het kost tijd, kennis, talent en geld: camera's en lenzen, licht- en opslagapparatuur, software, reiskosten, nabewerking, opleiding en portfolio-onderhoud. Voor veel fotografen is dit de manier waarop de hypotheek en de boodschappen betaald worden. Het verkopen van licenties, het recht om een foto te mogen gebruiken, is daarvan de kern.
Dat een foto met één muisklik via Google Afbeeldingen te downloaden is, betekent niet dat de foto gratis is. De supermarktvergelijking ligt voor de hand: u loopt niet met een brood onder uw arm langs de kassa omdat het brood toevallig binnen handbereik lag. Een digitale foto pakken zonder te betalen werkt niet anders. De technische mogelijkheid om iets mee te nemen, is geen recht om het te doen.
Het praktische gevolg is inkomensderving. Elke keer dat uw werk zonder licentie wordt gebruikt, loopt u de inkomsten mis die u normaal had ontvangen. Als dit gedrag zonder gevolgen blijft, verdwijnt de markt waarin u van uw vak kunt leven. De vergoeding die u vraagt, is dan niet alleen uw eigen rechtsherstel. Het houdt ook de norm in stand dat beeld geld kost.
Uw recht ontstaat automatisch, niet door een bureau
Het Nederlandse auteursrecht bestaat sinds 1912. Het werkt zonder registratie, zonder depot, zonder betaling aan een incassobureau of een collectieve rechtenorganisatie. Vanaf het moment dat u op de sluiter drukt, ligt het exclusieve recht om de foto openbaar te maken en te verveelvoudigen bij u. Dat is geen constructie die een bureau heeft bedacht. Het staat in de wet.
Vier artikelen van de Auteurswet bepalen samen wat u heeft, wat de ander mag en niet mag, en waar uw vordering bij inbreuk op stoelt.
| Wetsartikel | Wat het regelt | Wat dat voor u betekent |
|---|---|---|
| Art. 1 Aw | Definieert het auteursrecht als "het uitsluitend recht van de maker om het werk openbaar te maken en te verveelvoudigen". | Alleen u bepaalt of, waar en tegen welke prijs uw foto wordt getoond of gereproduceerd. |
| Art. 10 Aw | Somt de werken op die onder de wet vallen. "Fotografische werken" staan expliciet in de lijst. | Of uw foto beschermd is, is geen discussiepunt. Elke foto met een eigen creatieve keuze telt mee. |
| Art. 25 Aw | Geeft de maker het recht om zich te verzetten tegen openbaarmaking zonder naamsvermelding en tegen wijziging of aantasting van het werk. | Wordt uw naam weggelaten bij het gebruik, dan is dat een aparte inbreuk bovenop het ongeautoriseerde gebruik zelf. |
| Art. 27 Aw | Bepaalt dat de maker een rechtsvordering tot schadevergoeding kan instellen, en dat de rechter in passende gevallen de hoogte forfaitair mag vaststellen. | Uw vordering zit in de wet. De rechter mag zelfs werken met vaste tarieven, en doet dat in de praktijk ook. |
Die vier artikelen laten zien dat uw recht op vergoeding geen interpretatie is. Het is wettekst. Wie het een hobbyprovisie van incassobureaus noemt, heeft de wet niet gelezen.
Waarom €650 geen woekerprijs is
Het hardnekkigste bezwaar tegen auteursrechtclaims is dat het bedrag zou voelen als een boete. Iemand gebruikt een foto, krijgt een brief met een paar honderd euro, en denkt: dat is buitenproportioneel voor één afbeelding. Dat gevoel komt grotendeels voort uit het vertekende beeld dat goedkope stocksites hebben gecreëerd. In de realiteit werken veel professionele fotografen business-to-business, en licenties lopen daar per jaar. Een reguliere zakelijke licentie voor een professionele foto op een bedrijfswebsite kost al snel rond de €500 per jaar. Dat is geen verzonnen startbedrag; het is het gewone jaartarief in het normale circuit, en het is ook wat de gebruiker vooraf had betaald als hij om toestemming had gevraagd.
De schadevergoeding bij ongeautoriseerd gebruik is dan ook niet "iets extra's bovenop een vijf-euro-foto". Het is de werkelijke licentiewaarde die de overtreder had moeten betalen, plus de wettelijke toeslagen voor het ongeautoriseerde karakter en eventueel ontbrekende naamsvermelding. Concreet zit het zo in elkaar:
- 1 Misgelopen licentievergoeding: het bedrag dat u normaal had gefactureerd voor dit gebruik. Nederlandse rechters hanteren hierbij vaak de richtprijzen van Stichting BeeldAnoniem (voorheen Stichting Foto Anoniem) of Pictoright als objectieve maatstaf.
- 2 Opslag voor ongeautoriseerd gebruik: een toeslag omdat de gebruiker de normale route (vragen, contract, factuur) heeft overgeslagen. Die opslag compenseert het bewijs-, opsporings- en administratiewerk dat daarmee bij u terechtkomt.
- 3 Opslag voor ontbrekende naamsvermelding: als uw naam niet bij de foto is geplaatst, is dat op grond van art. 25 Aw een apart inbreukpunt. Dat komt bovenop de licentievergoeding.
Die opbouw verklaart waarom de gemiddelde uitkomst voor auteursrechtzaken via nl.legal rond de €650 per inbreuk ligt. Dat is geen willekeurig rond bedrag: het is de gemiste jaarlicentie van circa €500, verhoogd met de opslag voor ontbrekende naamsvermelding op grond van art. 25 Aw. Afhankelijk van type gebruik, duur en zichtbaarheid ligt de uitkomst soms lager en soms hoger. Op de pagina over auteursrecht-incasso ziet u hoe een concrete zaak wordt opgepakt.
"Ik wist het niet" is geen vrijbrief
Een van de meest gehoorde reacties op een sommatiebrief is: "ik wist niet dat er auteursrecht op zat" of "de stagiair heeft die foto van Google gehaald". Dat klinkt menselijk en is vaak ook oprecht. Het is alleen geen juridisch verweer.
Het Nederlandse auteursrecht werkt zoals verkeersregels werken. U ontsnapt niet aan een boete door te zeggen dat u het bord niet had gezien; u had moeten kijken. Wie een foto vanaf internet op een website zet, had de mogelijkheid om vooraf te controleren of dat mocht. Dat die controle is overgeslagen, is precies het gedrag dat de vergoeding terechtwijst. De publicatieverantwoordelijkheid ligt altijd bij de beheerder van de website, ongeacht of de feitelijke upload door een stagiair, een freelancer of een marketingbureau is gedaan.
De moeite om wél legaal beeld te gebruiken is klein. Unsplash, Pexels, Getty en Shutterstock komen met expliciete licentievoorwaarden. Creative Commons-zoekmachines laten per foto zien onder welke voorwaarden u het werk mag gebruiken. De route naar goed gelicentieerd beeld is al jaren een paar minuten werk.
Zo niet
- Foto gevonden via Google Afbeeldingen, rechtenklik, opslaan, uploaden.
- Geen controle op herkomst of licentie.
- Geen bronvermelding op de pagina.
- Bij een sommatiebrief verwijzen naar de stagiair.
Zo wel
- Foto gelicentieerd via een stockbureau of rechtstreeks bij de maker.
- Licentievoorwaarden en factuur bewaard in een mapje per project.
- Naamsvermelding zoals de licentie voorschrijft.
- Bij vragen: binnen een minuut terug te vinden wie toestemming gaf.
Waarom u niet alleen kunt optreden
Een individuele fotograaf heeft niet de tijd om het hele internet af te speuren naar gestolen werk en achter iedere inbreukmaker aan te mailen. Digitaal beeldmateriaal wordt op een schaal gekopieerd die met handmatige controles niet bij te houden is. Dat is ook een deel van waarom de kritiek op claims soms landt: het voelt alsof een anonieme machine mensen aanschrijft terwijl de fotograaf zelf nergens in beeld is.
De oplossing is niet dat u dan maar ophoudt met opsporing of handhaving. De oplossing is dat de opsporing schaalbaar gebeurt, terwijl de beoordeling van elke zaak menselijk blijft. Concreet: uw foto's worden geautomatiseerd vergeleken met het web via reverse image search, maar een jurist kijkt naar elke gevonden hit voordat er een brief uitgaat. Zonder onderbouwing geen sommatie. Met onderbouwing een vordering die standhoudt zodra iemand hem bij de rechter legt.
Voor u betekent dat twee dingen. Ten eerste dat u via de gratis REX reverse image search tool uw portfolio kunt laten scannen zonder dat u daarvoor uren vrij hoeft te maken. Ten tweede dat wij werken op basis van no cure no pay voor auteursrechtzaken: wordt er geen vergoeding geïnd, dan betaalt u niets. Kosten worden waar mogelijk op de inbreukmaker verhaald.
Wat u zelf kunt doen om uw dossier sterk te maken
Een claim staat of valt bij bewijs. Een paar eenvoudige gewoontes zorgen dat u zich nooit achteraf hoeft af te vragen of uw zaak hard genoeg is:
- Bewaar het RAW-bestand of de foto in de hoogste resolutie als bewijs van makerschap.
- Controleer de EXIF-data op camera, datum en eventueel GPS-locatie.
- Bij een gevonden inbreuk: screenshot met zichtbare datum en volledige URL, voordat u iemand aanspreekt.
- Noteer of uw naam bij het gebruik is vermeld. Ontbreekt die, dan is dat een aparte inbreuk.
- Let op resolutie en plaatsing: een foto op de homepage van een zakelijke site weegt zwaarder dan een kleine vermelding in een blog.
Uit de praktijk
Een fotograaf met een portfolio van ruim achthonderd foto's online liet zijn werk scannen via reverse image search en vond in één keer veertien ongeautoriseerde publicaties, verspreid over drie jaar. Het ging om een mix van bedrijfswebsites, een regionale nieuwssite en een blog van een marketingbureau. Opgeteld leverden de vorderingen een bedrag op waarmee ruwweg een jaar apparatuurafschrijving was gedekt. Dat geld was er ook geweest als de gebruikers vooraf een licentie hadden gekocht. Het verschil tussen "claim" en "gewone factuur" is in dit geval alleen wie het initiatief nam.
Veelgestelde vragen
Nee. Het bedrag komt uit tarieflijsten die Nederlandse rechters als uitgangspunt gebruiken. Een reguliere zakelijke licentie voor een professionele foto op een bedrijfswebsite kost al snel rond de €500 per jaar. Met de opslag voor ontbrekende naamsvermelding komt een claim gemiddeld uit rond de €650. Had de gebruiker vooraf een licentie genomen, dan had die ongeveer hetzelfde betaald. Het verschil is alleen dat u het achteraf moet innen, wat bewijs- en administratiewerk met zich meebrengt.
Het auteursrecht maakt geen onderscheid naar draagkracht of missie. In de praktijk valt er wel te praten over een passende betalingsregeling, maar het uitgangspunt dat er een licentievergoeding verschuldigd is, staat niet ter discussie. Een stichting die uw foto op een flyer zet zonder te vragen, doet hetzelfde als een groot bedrijf dat dat doet.
Wij raden dat af. Voordat er enig contact plaatsvindt leggen wij eerst het bewijs vast: screenshots met zichtbare datum, volledige URL's en waar mogelijk technische gegevens van het gebruik. In de praktijk zien wij dat een inbreukmaker die door de fotograaf zelf wordt aangeschreven de foto vaak binnen een paar uur offline haalt. Daarna kunnen ook wij het bewijs niet meer vastleggen en wordt een vordering een stuk moeilijker. Daarnaast worden fotografen die zelf om een vergoeding vragen regelmatig niet serieus genomen of uitgescholden. Een formele vordering via een incassojurist verandert de dynamiek: de ontvanger weet dat er bewijs, een juridische toets en een aanspreekbare partij achter zit.
Nee. Onbekendheid met het auteursrecht is in Nederland geen geldig verweer. Wie een foto gebruikt, draagt de verantwoordelijkheid om te controleren of dat mag. Dat principe is in rechtspraak herhaaldelijk bevestigd. De publicatieverantwoordelijkheid ligt altijd bij de beheerder van de website, ook als een derde de foto feitelijk heeft geüpload.
Bij nl.legal werken we op basis van no cure no pay voor auteursrechtzaken. Wordt er geen schadevergoeding geïnd, dan betaalt u niets. De kosten verhalen we waar mogelijk op de inbreukmaker. Voor een volledig beeld van de werkwijze: zie onze auteursrecht-dienstverlening.
Conclusie
Uw recht ontstaat op het moment dat u op de sluiter drukt. Het staat in art. 1 en art. 10 van de Auteurswet, en de vordering tot schadevergoeding staat in art. 27. De hoogte van de vergoeding is geen boete maar een tarief, gebaseerd op wat in het normale circuit voor een professionele licentie was betaald. Onbekendheid met de regels is geen verweer. En wanneer de zaak op een zorgvuldige manier wordt opgepakt, met bewijs en juridische toets vooraf, levert ze geen financieel risico voor u op.
Dat is geen geldklopperij. Dat is het ophalen van een factuur die vooraf had moeten worden betaald.
Inbreuk gevonden of vermoed?
Controleer met de gratis REX reverse image search tool of uw werk ongeautoriseerd in omloop is. Heeft u al een concrete inbreuk voor u? Dien uw zaak in via ons formulier. Wij beoordelen de casus kosteloos voordat er ook maar één brief de deur uit gaat.
Inbreuk meldenGepubliceerd op
